Oefening: 40a | 40b | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46

 

Gesprekken II - Oefening 45 (953-973)

Hoe bewijzen wij liefde aan de naaste?

(Tweede tafel van de wet)

 

1. Gesprek als gebed. (953-957)

 

953. Hoe wilt U, HEER, dat wij als familie met elkaar omgaan?
Eer uw ouders, wees behulpzaam voor hen en bewijs hen liefde en trouw, ook in hun grijze dagen, uit eerbied voor Mij, Lev. 19:32.
Dan zegen Ik u in levenslengte, vrede en welzijn tot nut van het gemenebest, Ex. 20:12; Ps. 133; 144; Ef. 6:1-9; Kol. 3:18-25.

 

954. Hoe bejegenen wij, Vader, elkaar als uw beelddragers?
Heb uw naaste lief als uzelf, koester geen wrok en wees de minste, Lev. 19:17-18; Mat. 22:39; Joh. 13:1-17; Rom. 13:6-10.
Toon elkaar de liefde die Ik koester voor mijn Zoon en die Ik u bewees door Hem tot u te zenden, Joh. 17:20-23; 1 Joh. 4:7-21.

 

955. Waartoe hebt U, HEER, het huwelijk ingesteld?
Ik stelde dit in als vaste gemeenschap tussen één man en één vrouw om elkaar in alles bij te staan, aan te vullen en de mensheid uit te breiden, Gen. 1:26-28; 2:15-25; 9: 1,7.
Ik ga met dit trouwverbond wanorde en willekeur tegen, Mat. 19:1-10; 1 Kor. 6:9-20; 7.
Ik bouw uit kinderen van gelovige ouders mijn gemeente, Gen. 17; Ps. 127; 128; Hand. 2:37-39.

 

956. Hoe wilt U, dat wij met ons bezit omgaan?
Ik vertrouwde u de aarde toe om deze te beheren, Gen. 1:26-28.
Ik vraag u als rentmeesters rekenschap van alles wat Ik u heb toevertrouwd, Mat. 24:45-52; 25:14-30.
Ik verwacht dat u het bezit van uw naaste respecteert, door arbeid aan uw verplichtingen voldoet en armen bijstaat, Luc. 16:19-31.

 

957. Getrouwe, hoe staan we als uw getuigen in voor de waarheid?
Verkondig luid dat mijn Zoon, de Weg, de Waarheid en het leven is, de enige, door wie u tot Mij toegang hebt, Mat. 10:27; Joh. 14:6.
Geef het oog- en oorgetuigenis van de apostelen door aan uw tijdgenoten opdat deze hun kinderen en anderen onderrichten, Ps. 78; Luc. 24:36-49; Joh. 15:26-27; Hand. 2.
2. Gelooft u in de tweevoudige zegen voor gave gezinnen? (958-961)

 

958. Hoe luidt het vijfde gebod?
“Acht van zwaar gewicht (kabbed) uw vader en moeder opdat uw levensdagen verlengd worden in het land dat de HEER uw God u geeft.”, Ex. 20:12. “Eer en zorg voor uw vader en uw moeder – zoals Jahweh uw God u geboden heeft – opdat uw leven verlengd wordt en het u wel ga (jitap, tof) in het land dat de HEER uw God u geeft.”, Deut. 5:16.

 

958.1. Wat is de strekking hiervan?
In Israël hadden familiehoofden gezag. Er heerste eerbied voor grijze haren. Als vergrijsden het gezag in handen van hun kinderen gaven, moesten deze hun ouders - als zij niet meer voor zichzelf konden zorgen - voeding, kleding en onderdak verschaffen en voor een waardige begrafenis bezorgen. (Klein)kinderen - oervorm van de AOW en begrafenisverzekering - mochten (groot)ouders niet aan hun lot overlaten; zij dienden hun vroegere verzorgers nu zelf te verzorgen. 1) Huidige voorzieningen ontslaan kinderen niet van hun verantwoordelijkheid voor hun (groot)ouders.

 

958.2. Wat is een gave familie en waarom wordt deze geprezen?
Deze eerbiedigt de HEER, maakt staat op zijn verbondsbeloften en leeft naar zijn geboden. “Maar de duurzame liefde (chèsèd) van Jahweh is voor hen die Hem eerbiedigen en zijn gerechtigheid voor kinderen en kleinkinderen wier streven is zijn verbond te onderhouden en zijn geboden te overdenken en in praktijk te brengen.”, Ps. 103: 17-18. “Een wijze zoon brengt zijn vader vreugde en een dwaze zoon is het verdriet van zijn moeder.”, Spr. 10:1. “De kroon van bejaarden zijn hun kleinkinderen en de vaders zijn de roem van hun zonen.”, Spr. 17:6; 17:21,25. “Wie zijn vader mishandelt en moeder de deur uitzet, is een schandelijk slechte zoon.”, Spr. 10:26. Jezus groeide op in een gezin met Jakobus, Joses, Juda en Simon en enige zusters, Mc. 6:3. Hij schikte zich naar zijn ouders, Luc. 2:41-52, en toonde zijn zorg voor Maria aan het kruis, Joh. 19:25-27.

 

958.3. Hoe wordt dit gebod verdiept in het nieuwe verbond?
Kinderen past dankbaarheid voor de zorg van hun ouders. Zij mogen hen, als zij ouder en gehandicapt zijn, niet verwaarlozen en hun plichten niet afwentelen op de overheid of mantelzorgers.
Paulus: “Kinderen, gehoorzaam je ouders (in de Heer); want dat is wat recht is. Eer uw vader en uw moeder - zo luidt het eerste gebod waaraan een belofte is verbonden - opdat het u goed mag gaan en u lang mag leven op aarde. En u, vaders (ouders), verbittert uw kinderen niet, maar voedt ze op in de tucht (paideiai) en vermaning van de Heer!”, Ef. 6:1-4. Luther: “Wij moeten God vrezen en liefhebben, dat wij onze ouders en heren (bazen, overheden) niet verachten of vertoornen maar hen in ere houden, dienen, gehoorzamen, liefhebben en in waarde houden.”, Kleine Cat., BPKN, p. 58; Heid. Cat. zo. 39.

 

959. Hebben christenen een eigensoortige taak in het kindertal?
Zij beheren eigen vruchtbaarheid vanuit Gods beloften aan Abraham en zijn geestelijk zaad, Gen. 1:26-28;17:5-6; Rom. 4. Zij vormen een gezin in de verwachting dat de HEER hun kinderen zijn Geest zal geven en hen doen medewerken aan de komst zijn Koninkrijk, Ps. 127; 128; 144; Jes. 9:1-6; 11:1-9; Luc. 1:68-79; Hand. 2:39; 10-11; Ef. 2 en 3. Zij erkennen dat genade geen erfgoed is, maar geloven in levenslang geldige beloften. Gezonder dan het opkrikken van de bevolkingsgroei door subsidies van overheden is het als ouders zelf zich daartoe geroepen weten. 2)

 

960. Welke dubbele zegen verbindt de HEER aan dit eren?
Hij geeft duurzaamheid en geestelijk/stoffelijk welzijn aan hen die Hem erkennen en hun ouders hoog achten. Onder hen vallen geen doden. Toen Absalom opstond tegen zijn vader David, dreef hij door zijn staatsgreep een wig tussen volksdelen zodat het bloed van twintigduizend soldaten vloeide, 2 Sam. 14-19. Godvrezende gezinnen bevorderen stabiliteit en welzijn. Bij anarchie wordt de samenleving onveilig, stagneert de economie en verarmt het volk. In de eindtijd botsen zonen op vaders, dochters op moeders omdat de een voor Jezus kiest en de ander tegen Hem, Mat. 10:34-37. Voor hen die zonder bitterheid met elkaar omgaan, verlengt Hij duur en kwaliteit van leven, 3) al kan Hij hen ook beproeven, Job; Ps. 73.

 

961. Treft ouders schuld als kinderen dwaalwegen gaan?
Dat kan maar behoeft niet. Ouders kunnen blind zijn voor gebreken zoals David voor de intriges van zijn knappe Absalom, 2 Sam. 14. Zij mogen dankbaar hun kinderen de weg naar de Vader wijzen. Als kinderen een weg kiezen tegen God en kerk, is dit zeer verdrietig. Troost voor ouders geeft dat het gebed van een rechtvaardige veel vermag en het verbond levenslang duurt. Tot de achttiende eeuw had Europa een uniforme cultuur; thans staat de keuze voorop; een kind kan de enige christen onder klasgenoten zijn.

 

Wilt u bijzonderheden weten over gezin en bevolkingsgroei lees dan de noten 1 tot 3.
1. Houtman, Exodus III, 1996, p. 60-67. De gemiddelde levensverwachting voor beter gesitueerden uit die tijd – 1000 a.C. - wordt geschat op 45 jaar, voor sociaal zwakken en slaven nog lager; 60,70 en 80 was uitzonderlijk, a.w. 62. Een oude wijze handelingsbekwame geldt als ideaalbeeld van een gezegende samenleving, afwezigheid van bejaarden als gericht.

 

2. Het rapport van het Spaanse Internationale Instituut voor Familiepolitiek (IFP) 2008, aangeboden aan het Europees Parlement, dringt er op aan om van het gezin een politieke prioriteit te maken. Er is relatie tussen geboortecijfer en steun van regeringen aan gezinnen; zo geven Frankrijk, Ierland en Luxemburg meer ondersteuning en is het geboortecijfer hoger dan in Polen, Spanje en Italië, waarvan de regeringen minder steun geven. In 2008 waren er zes miljoen meer mensen boven de 65 dan onder de 14, terwijl er in 1980 nog 36 miljoen meer kinderen waren dan ouderen. Vooral Italië en Duitsland kennen veel ouderen. In 2007 zijn er in Europa een miljoen minder kinderen geboren dan in 1982, terwijl de bevolking intussen wel met bijna 37 miljoen gestegen is door immigratie. Het lage geboortecijfer is mede te wijten aan de 1.2 miljoen abortussen per jaar. Een op de vier huishoudens bestaat uit één persoon, terwijl twee van de drie huishoudens geen kinderen hebben. Tussen 1996 en 2006 troffen meer dan 10 miljoen echtscheidingen ruim 15 miljoen kinderen, ND 9-mei 2008. – De toon in dit rapport is conservatief Zuid-Europees en vraagt nuancering. Hebben Europeanen nog vertrouwen in God?

 

3. Rond 2000 kende Nederland 405.000 gezinnen met drie of meer kinderen (35%), in 2009 wel 477.000. Koploper is het gezin met twee kinderen. Tien procent blijft enig kind. Hoogopgeleiden hadden eerst twee kinderen, daarna drie of nul; daar zij trendsetters zijn, ligt het in de verwachting dat lager opgeleiden ook overgaan tot drie kinderen. Velen vinden één kind zielig, twee normaal, drie een experiment, vier luxe (grotere auto, groter huis). Een op de zes vrouwen krijgt geen kinderen. Het geboortecijfer schommelt tussen 1,7 en 1,8 % (CBS, 2009), voor stabiliteit en groei is 2 tot 3 % nodig. Zonder immigratie krimpt de bevolking zoals in Oost-Groningen en Limburg. Moslims kennen het hoogste vruchtbaarheidscijfer, 2,3. In het seniorencontinent Europa krijgen ouders steeds minder kinderen zodat er een demografische winter heerst met abortus als belangrijkste doodsoorzaak na kanker.
3. Wat is doden en hoe bevorderen we leven door liefde? (962-963)

 

962. Hoe luidt het zesde gebod en wat is de strekking daarvan?
”Gij zult niet wederechtelijk doden of moorden plegen (lo tirsah; van: rasjah).”, Ex. 20:13; Deut. 5:17. Dit werkwoord wordt in het OT nooit gebruikt van het doden door God of in de strijd maar altijd – behalve in Num. 35:30 - voor wederrechtelijk doden.4) De HEER gebood Israël om moordenaars te doden tot herstel van het verbroken rechtsevenwicht, Num. 35:30-34. Strafbaar zijn zij die anderen in de dood meesleuren 5) of meewerken aan justitiële moorden, Mat. 26:64; Joh. 17:12b. De overheid in Israël had het recht om valse profeten en afvalligen te vernietigen, Deut. 13. Vele landen schaften de doodstraf af. Menige rechtbank is thans erg mild in de strafmaat of laat misdadigers spoedig weer vrij tot schrik van de slachtoffers. De overheid heeft tot opdracht Gods de veiligheid van beelddragers te waarborgen en hen te beschermen tegen misdaad van binnen en van buiten, Gen. 9:4-6; Rom. 13:1-7, Oef. 46.

 

962.1. Hoe verdiept het Nieuwe Testament het zesde gebod?
Jezus leert dat doodslag voortkomt uit de wortel van afgunst en haat en dat alleen de hoogste Rechter deze kan vergelden, Mat. 5:21-26. Hij gebiedt dat we in onze liefde ook vijanden betrekken, Mat. 5:38-48. Liefde is de voortreffelijkste van alle geestesgaven, 1 Kor. 13. “Nooit heeft iemand God gezien; als we elkaar liefhebben, woont God in ons en is zijn liefde in ons volmaakt geworden.”, 1 Joh. 4:3; 4:1-21. Wie liefheeft bewijst zijn naaste geduld, vrede, zachtmoedigheid, barmhartigheid en vriendelijkheid en helpt om zijn schade te voorkomen, Gal. 5:13-25, Heid. Cat. zo. 40.

 

963. Hoe helpen wij het aantal zelfmoorden te verminderen?
Laten we ons inleven in personen met spanningen, hen bemoedigen en voor hen bidden. Jaarlijks doen in Nederland minstens 16. 500 mensen - onder welke 10.000 vrouwen - een poging tot zelfmoord. Zij snijden hun polsen door of drinken chloor of nemen een overdosis medicijnen in met als gevolg 1300 doden per jaar. Vooral jongeren van Turkse en Surinaamse afkomst zien geen uitkomst wegens de druk om hun afkomst trouw te blijven èn de inspanning voor een loopbaan. Bijna altijd schamen jongeren zich, maar toch doet achttien procent van hen een tweede poging. In het geloof in de genezende werking van Gods Woord trachten we hen te helpen depressies te overwinnen. ‘De HEER is jouw toevlucht; Hij heeft je lief en wil dat je leeft; je leven behoort aan Hem; je mag daarover niet zelf beschikken; ga zorgvuldig om met ziel en lichaam; bid tot Hem, Hij geeft rust en aanvaarding.’ 6)
4. Mogen we gaaf en gehandicapt leven vernietigen? (964-965)

 

964. Welke bezwaar is er tegen het opwekken van miskramen?
Versmelting van zaadcel en eicel is een wonder van de Schepper-Onderhouder; wie zwangerschap laat afbreken (= abortus provocatus) doet dit wonder te niet. Dit kan soms medisch nodig zijn, maar massale afdrijving geeft geen blijk van de eerbied, waarmee een profeet hiervan getuigt. “Dank voor het ontzagwekkende wonder dat ik er ben, voor het wonder van uw werken; hoe ga ik U ter harte. Mijn gebeente had voor u geen geheimen, toen ik in het verborgen werd gemaakt en samengeweven in de diepten van de moederschoot. Ik was nog vormloos, maar uw oog zag mij; al mijn dagen stonden in uw boekrol gegrift, gevormd en wel, maar nog niet één was begonnen.”, Ps. 139:14-16.

 

964.1. Is het embryo of de foetus beschermwaardig?
Ja, het gaat om Gods beelddrager-in-wording, Oef. 8A. Er is verschil in waarde tussen de vorming in het eerste stadium van de eerste tot de veertiende dag (= pre-embryo); de groei in het tweede stadium van veertien dagen tot ongeveer de derde maand (= embryo) en het derde stadium van de derde tot negende maand (= foetus), maar het gaat niet om een puur weefsel, aangroeisel of deel van de vrouw maar beeld Gods. God vormde Jeremia in de moederschoot en bestemde hem al voor zijn geboorte tot profeet, Jer. 1:5. Hij heeft plannen met mensen. Johannes de doper sprong op het moment van de ontmoeting van Maria en Elizabet van blijdschap op in de schoot van de zes maanden zwangere, Luc. 1:44. De rechten van de vrucht dienen erkend te worden door ouders en artsen, overheid en rechters contra hen die deze niet beschermwaardig en rechteloos achten tot de geboorte. Velen – niet allen - houden staande dat de vrucht van het begin af beeld Gods is. 7)

 

964.2. Welke omwenteling vond er plaats?
De waarde van menselijk leven werd eeuwenlang erkend. Vanaf de vijfde eeuw a.C. tot 1970 gold de eed van Hippocrates; volgens deze standaard was abortus provocatus een medisch ongeoorloofde behandeling. De overheid ging over tot legalisatie door artsen om clandestiene gevaarlijke praktijken door onbevoegden te voorkomen. Zij erkende het recht van het afbreken van zwangerschap, indien de gezondheid van de vrouw daardoor ernstig werd bedreigd of zij een ernstig gehandicapt kind zou baren. In de tweede helft van de twintigste eeuw voltrokken autonomen een omwenteling onder de leuze: ‘baas in eigen buik’. Sindsdien doen indicaties weinig meer ter zake en is alleen het stadium van zwangerschap is nog van belang. Abortus is in Nederland toegestaan tot de 24ste week en werd mede middel voor bepaling van gezinsgrootte.

 

964.3. Wat is onze verantwoordelijkheid?
Uit eerbied voor God en het wonder van de conceptie dient men het kindertal niet te regelen door kunstmatige verwijdering van het embryo. Er is een betere weg uit eerbied voor het wonder en om fysieke en emotionele gevolgen van de afbraak van zwangerschap bij de vrouw te voorkomen. Dit is zijn onthouding, beheerst spel en voorbehoedmiddelen. God stelt de 33. 000 vrouwen die zich per jaar in Nederland laten behandelen voor een abortus en de verwekkers de gewetensvraag: ‘Waarom ontloopt u uw verantwoordelijkheid voor de gevolgen van uw daden? ’ 8)

 

964.4. Wat draagt de HEER ons op aangaande vruchtbaarheid?
Hij geeft echtparen een eigen verantwoordelijkheid om de mensheid in stand te houden, Gen. 1:26-28. Vergrijzend Europa heeft per gezinseenheid minstens drie kinderen nodig om op het huidige peil te blijven. Hij roept christenen om kinderen op zijn wereld te zetten voor zijn Naam, Oef.11,12. Ouders mogen een gezin vormen vanuit hun overtuiging dat geslachtslid en baarmoeder, zaadcel en eicel de HEER toebehoren. “Kinderen zijn een geschenk van de HEER, stamhouders zijn een beloning van Hem.”, Ps. 127:3.

 

965. Welke rol hebben gehandicapten in Gods bestel?
Alleen als uit een echo-onderzoek blijkt, dat de vrucht zeer ernstig gehandicapt is, mogen ouders na rijp beraad artsen verzoeken de vrucht weg te halen. 9) Als gemeenschap dienen we lichtgehandicapten als waardevol te aanvaarden; we mogen ouders of kinderen nooit verwijten: ‘zij of jullie hadden er niet mogen zijn.’ De Barmhartige kan een niet-welkom of verwenst kind tot zegen stellen. Iemand in Jezus’ tijd werd blind geboren opdat Gods daden in hem openbaar zouden worden; Jezus genas hem als bewijs van zijn messiasschap en dreef door hem een wig tussen zienden en verblinden, Joh. 9. Hij werd beroemd evenals Desiderius Erasmus (1469-1536) die er als priesterzoon niet had moeten zijn.
5. Mogen we medewerking aan zelfdoding wettigen? (966)

 

966. Is zacht laten afsterven van mensen geoorloofd?
Euthanasie of het bewerken van een goede (= eu) dood (= thanatos) geldt thans als geoorloofd, indien dit geschiedt a. uit liefde, b. om ondraaglijk, uitzichtloos lijden te beëindigen, c. met inwilliging van de lijdende en familie en d. na consult van artsen (= passieve of indirecte euthanasie). Dat is iets anders dan wat nazi’s deden. Deze vermoordden 170.000 gehandicapten uit het racistisch motief om het minderwaardige af te stoten en edelgermanen te kweken. In het einde van de 20ste eeuw stopten artsen kunstmatige voeding bij ernstig lijdende patiënten, die niet langer wilden leven en wier behandeling zinloos leek (palliatieve zorg; palliativa zijn verzachtende middelen die geen genezing bewerken). In Nederland werd van ± 1985 af actieve levensbeëindiging door de arts op herhaald verzoek van de patiënt en hulp bij zelfdoding wettelijk geregeld. 10) Brengt deze eerste stap de volgende met zich mee om het leven te beëindigen, als men meent dat men daarmee klaar is?

 

966.1. Mag ieder zelf beschikken over zijn einde?
In 2010 pleitte een groep ‘uit vrije wil’ voor recht op hulp tot levensbeëindiging voor allen boven zeventig jaar die menen dat hun leven voltooid is. Zij achten het onwaardig dat wie niet meer wil leven geen ander middel kan vinden dan zich voor de trein te werpen, te verdrinken of op te hangen. Het zou tot onze zelfbeschikking behoren om op te houden met leven, als wij dit willen als bazen over eigen lichaam. De overheid zou dan actieve euthanasie boven zeventig jaar moeten vrijgeven en de medewerkers daaraan niet vervolgen. Raadgevers uit de niet-medische wereld zouden adviezen dienen te geven bij deze zelfbeschikking over het einde. 11)

 

966.2. Welke vier bezwaren gelden hiertegen?
. Een mens krijgt het leven. Hij laat zichzelf niet geboren worden en heeft geen zelfbeschikking over zijn levensloop. De HEER bepaalt ook zijn einde; de mens kan daarover niet eigenmachtig beschikken. Zelfdoding behoort niet tot de rechten van de mens. Ieder moet daarvan verantwoording afleggen voor God en medemensen.
. Vaststelling van een voltooid leven is willekeurig. Wat de een als voltooid beschouwt, is voor de ander in ontwikkeling. Dat ons leven voltooid is weten we pas als dit zover is; we kunnen op een moment wensen hier niet meer te zijn maar doen we dit nog als het zover is? Grillen mogen niet beslissen over levensbeëindiging. Bij sommigen komt hun loopbaan vroeg tot een einde, bij anderen begint dit laat zoals bij Mozes, Ex. 3-4; Deut. 34.
. Verwerpelijk is om de verschaffer van een zelfdodingsmiddel te belasten met zijn verantwoordelijkheid voor eigen einde; een medeplichtige is strafbaar. Wie het recht en de hulp tot zelfdoding wettigen wil, moet de strafsanctie uit de wet verwijderen. Geschiedt dit, dan lopen we het gevaar dat het hek van de dam is.
. We moeten niet willen meewerken aan een doodscultuur maar elkaars liefde, blijdschap en lof bevorderen, Joh. 15:9-17. Vele invaliden en bejaarden kennen meer blijdschap dan uitgebluste jongeren. De Heilige Geest deelt zijn gaven ook op hoge leeftijd uit. Voltooid is dat leven van de beelddrager van wie God stelt: ‘u hebt genoeg vrucht gedragen!’ We dienen zoveel zorg aan ouderen te besteden dat zij niet vervreemden van de samenleving.12)

 

Wilt u meer weten over zelfmoord, abortus, euthanasie - zie de noten 4-12
4. J.P. Lettinga vertaalt: ”Ge zult niet wederrechtelijk doden.”, in J.Douma, De Tien geboden II, p. 191-193 met beroep op J.J.Stam, Theol. Zeitschrift, Basel 1, 1945, 81-90. Houtman vertaalt: “Je moet geen moord plegen.”, Exodus III, 65-70.

 

5. David had gedood moeten worden omdat hij de vrouw van Uria nam en echtbreuk pleegde en daarna Uria liet doden op het slagveld, 2 Sam. 11-12. Zijn straf was dat zijn kind stierf en het zwaard nooit meer van zijn huis week, 2 Sam. 12:10 en 14. Simson had opdracht als rechter zijn volk te verdedigen tegen de agressieve Filistijnen; De HEER verhoorde zijn gebed en gaf hem kracht voor deze wraak, Richt. 16:23-31. Dit is als wraak in een theocratie uitzonderlijk en niet vergelijkbaar met zelfmoorden door de aanhangers van de Al-Kaida om Allah te behagen.

 

6, Er circuleren ook getallen van 100.000 pogingen tot zelfmoord in Nederland. In de Verenigde Staten van Amerika plegen gemiddeld 32.000 personen per jaar zelfmoord en doen daartoe een poging gemiddeld 730.000 personen per jaar, dat is in een eeuw meer dan 70 miljoen, The Enc. of Christianity V, p. 126. Karl Barth stelt in Die Erfurcht vor dem Leben, KD IV,3, p. 366-453. dat er voor zelfmoord vergeving is maar dat het wel overtreding van Gods wet is, a.w. 462.

 

7. Sun-Hee Lee-Linke geeft als commentaar op Exodus 21:22-25, Jeremia 1:5 en Lukas 1:40-44 in de Enc. of Chr. vol 1, p. 2, dat zij “allow us to see in the fetus a full human being from the first.” De auteur stelt dat onder pharmakeia in het NT kan verstaan worden abortus en contraceptie, Gal. 5:20; Openb. 9:21;21:8;22:15.

 

8. In 2008 lieten in Nederland ongeveer 33.000 vrouwen een abortus uitvoeren: bijna 9 op de 1000 vrouwen in de vruchtbare leeftijd van 15 tot 44 jaar. Dit cijfer is sinds 2002 stabiel volgens de Landelijke Abortus Registratie over 2008 van de Rutgers Nisso Groep met gegevens van veertien van de zestien klinieken in Nederland. Het abortuscijfer onder tieners van 15 tot 19 jaar is 7,1 per 1000 in 2008. Een derde van de vrouwen die abortus liet plegen gebruikte geen anticonceptiemiddel; 68 % onderging de ingreep binnen de eerste zes weken van de zwangerschap; een derde had al eerder één of meer abortussen gehad. Velen raken onbedoeld zwanger en gebruiken geen anticonceptiemiddel of niet op de juiste wijze, ND 12-2-2010.

 

9. Foetussen met een zwaar handicap kunnen door standaardecho in een vroeg stadium ontdekt worden. Er zijn per jaar in Nederland 200.000 vrouwen zwanger; er worden ongeveer 100 baby’s met een open rug geboren; in 2007 werden er 47 doodgeboren. Jaarlijks worden er zeventig kinderen met een waterhoofd geboren; ruim een derde van hen is dan dood.

 

10. Drie tot vier procent van alle sterfgevallen in Nederland is waarschijnlijk het gevolg van euthanasie of hulp bij zelfdoding. Vgl. James Kennedy, Chr. Enc. I, p. 528-530. Een weloverwogen dood. Euthanasie in Nederland, 2002. De Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) bleef sinds 1984 de enige nationale artsenvereniging die euthanasie toestond. Volgens de euthanasiewet moet er sprake zijn
a. van een vrijwillig en weloverwogen verzoek van de patiënt,
b. van een ondraaglijk en uitzichtloos lijden en
c. van classificeerbare lichamelijke of psychische ziekten of aandoeningen en niet van existentieel lijden van mensen die klaar zijn met hun leven.
Sommigen vrezen dat de initiatiefgroep ‘uit vrije wil’ een tweede euthanasieroute baant omdat zij buiten het medische terrein wil gaan. .

 

11. Volgens de Ned. Ver. voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) zou 57% van de Nederlanders vinden dat een oudere die zijn leven als voltooid beschouwt medische hulp moet kunnen krijgen bij het beëindigen van eigen leven, Trouw 23-2-2010. Volgens de geestelijke verzorger Annemarieke van der Woude heeft iedereen de vrijheid zijn leven stop te zetten, Trouw 20-2-2010. De ethicus Gerrit Manenschijn stelt in Belast een ander niet met ’t beëindigen van je leven, Trouw 15-2-2010, dat we de ander onze doodswens niet mogen laten uitvoeren en wijst paramedische en pseudopastorale amateurs aan een sterfbed af.

 

12. In 2010 verstrekte de justitie in Engeland nieuwe richtlijnen over vervolging van de helper aan zelfdoding. Deze zou niet vervolgd worden indien hij
a. uit medelijden handelde;
b. het ‘slachtoffer’ goed had geïnformeerd;
c. kon aantonen dat deze uit vrije wil besloot uit te stappen;
d. hij zijn daad zelf meldt;
e. zijn rol bij de zelfdoding erkent en
f. en trachtte het ‘slachtoffer’ ervan te overtuigen dat zelfdoding niet de beste oplossing is. Toch vormen deze factoren nog geen waarborg dat de justitie niet tot vervolging zal overgaan. Zij voert deze beslist uit indien
a. het gaat om hulp bij zelfdoding van iemand onder 18 jaar;
b. die niet goed geïn- formeerd is;
c. bij ongevraagde hulp;
d. als men druk op het ’slachtoffer’ uitoefent om een einde aan het leven te maken zoals op gehandicapten.
6. Hoe dienen partners elkaar in de echtelijke staat? (967-969)

 

967. Wat vraagt God in het zevende gebod ‘U zult niet echtbreken?’
Hij eist dat een gehuwde trouw blijft aan de partner en geen relatie aangaat met de vrouw of man van zijn naaste. 13) Het huwelijk is geen liefhebberij voor enige tijd, maar vaste ordening en levenslang verbond tussen één man en één vrouw om elkaar liefde en trouw te bewijzen, tot steun te zijn en aan te vullen, en de mensheid uit te breiden, Gen. 1:26-28; 2:18-24. Beiden bekleden een ambt in een verbondsstatus met rechten en verplichtingen, Oef. 42. De HEER schenkt christenpartners de voor hun staat nodige offerende liefde, nederigheid, zelfverloochening en trouw, Joh. 15:13: 1 Kor. 13, en vaak eigen geestesgaven, 1 Kor. 7:7. Zij volgen de Bruidegom na die zijn gemeente als bruid verwierf en opbouwt. Ef. 4:21-33. Als een huwelijk stuk gaat, zijn partners zelf verantwoordelijk, HC zo. 41.

 

968. Roept de HEER (on)gehuwden voor zijn Koninkrijk?
Jezus repte van drie soorten gesnedenen of eunuchen, Mat. 19:1-12, namelijk de uit de moederschoot geborenen; verder de geopereerde ontmanden, die onvruchtbaar gemaakt zijn en geen kinderen kunnen verwekken, en ten derde geroepen gehuwden en ongehuwden.
a. God kan aan gehuwden, wier huwelijk wringt, de genade geven om elkaar ter wille van zijn Koninkrijk te verdragen en trouw te blijven door met Jezus te sterven en op te staan in offerende liefde, Mat.19:12c; Rom. 6.
b. Hij kan ongehuwden roepen om Hem in deze staat te dienen. Hij schenkt hun dan onthouding en zelfbeheersing, 1 Kor. 7:7-8. Allen kunnen op eigen wijze God behagen, 1 Kor. 7:32-34

 

968.1. Heeft ieder recht op een partner en op huwelijksgeluk?
Als regel trekt ieder het andere geslacht aan maar niet ieder is geschikt voor het huwelijk of krijgt daarvoor de kans. Het is Gods zegen als we een passende partner vinden. 14) Menigeen vindt deze niet of verliest deze door scheiding of dood. De HEER leert ieder genoegen te nemen met zijn omstandigheden en zijn kruis te dragen, maar kan hem tot een andere staat roepen. Naar verwachting zullen in Nederland de op één januari 2006 2.5 miljoen huishoudens van één persoon toenemen tot 3.3. miljoen, waarvan de helft 65-plussers. Ruim veertig procent van de huishoudens in grote steden bestaat uit alleenstaanden. Wie haalt hem of haar uit het isolement? Fil. 2:1-11.

 

969. Hoe trachten we het aantal echtscheidingen terug te brengen?
Het voornaamste is verandering in mentaliteit. ‘Verloochen u zelf, wees bereid tot verzoening, wees zorgzaam voor uw kinderen, vecht moedig voor een gave relatie en het geluk van de ander en van uzelf!’ Wie starten met de HEER, krijgen zegen, maar bij bidden hoort werken. Het aantal scheidingen is in sommige landen 50% van de gesloten huwelijken; in Nederland schommelt dit tussen 30.000 tot 40. 000 per jaar. Een op de zes kinderen van gescheiden ouders heeft problemen, 15% van de 50.000 tot 60. 000 die in het tijdsbestek van een jaar een scheiding meemaakten. Zij presteren op school minder of worden neerslachtig; de helft klopt aan om hulp.

 

969.1. Welke taak heeft de Kerk?
Bureaus bieden hulp aan hen wier karakters botsen of zich moeilijk binden aan één persoon en de levenslange verbintenis met één persoon een knellende band achten. De Kerk helpt bruidsparen met catechisaties over rolpatronen, conflicten, gezinsplanning en kinderloosheid. Zij verricht preventief werk en doet ook aan onderhoud door gesprekken met langer gehuwden, ongehuwden, gescheidenen en homofielen.

 

969.2. Welke taak heeft de overheid hierin?
a. Zij registreert in de burgerlijke stand huwelijken en controleert de wettigheid daarvan; polygamie is niet wettig. Zij zou er goed aan doen kandidaten te verplichten tot het volgen van een huwelijkscursus. Zij eist van toekomstige bestuurders dat zij verkeersregels leren en een rijbewijs halen; de regels en plichten voor duurzame relaties moeten gekend worden. Gave huwelijken en gezonde gezinnen vormen vitale cellen van de samenleving.15)
b. Zij roept een halt toe aan crimineel-seksuele netwerken. Zij keert zich tegen mensenhandelaars in de prostitutie die vaak vol bedreigingen, dwang, geweld, angst en afhankelijkheid is. 16)
c. Zij controleert of er huwelijken-uit-dwang plaats vinden. In menig moslimland - vooral in Pakistan en Bangladesh - en onder naar Europa geëmigreerden dwingen familieleden kinderen tot een huwelijk met een neef. Als vrouwen en kinderen wegvluchten om huiselijk geweld, huurt de partner vaak mannen in om hen te ontvoeren of te doden. 17) Steeds meer vrouwen zoeken bescherming tegen gedwongen huwelijken. In Engeland waren rond 2010 een miljoen vrouwen slachtoffers van huiselijk geweld en maken 750.000 kinderen dit jaarlijks mee; iedere week worden 10.000 vrouwen aangerand; de overheid droeg leraren op lessen te wijden aan het voorkomen van geweld.
7. Wat gebiedt Hij over omgang met dezelfde sekse? (970)

 

970. Wat zegt de bijbel over homoseksuelen?
Homo’s (Griekse homos = eender, dezelfde) of homo-seksuelen voelen zich aangetrokken tot hetzelfde geslacht: mannen tot mannen, vrouwen tot vrouwen. De naam dateert van 1868 en staat tegenover heteroseksualiteit (heteros = de ander). 18) De naam sodomieter staat voor mannen, maar is onjuist, omdat deze veel meer omvat; gangbaar werd de naam homo, gay; sapphist of lesbienne is de naam voor vrouwen.19) In Israëls theocratie werd homoseksualiteit als gruwel (to’eba) veroordeeld, Lev. 22:18, en moesten mannen die met elkaar seks bedrijven gedood worden, Lev. 20:13. De inwoners van Sodom bezondigden zich er aan, schonden brutaal het gastrecht en werden ook om andere zonden verdelgd ondanks Abrahams voorbeden, Gen. 18-19. Verwisseling van de HEER met afgoden kan uitlopen op massale sekseverwisseling, Rom. 1:26-27. Knapenschenders of schandknapen kunnen Gods Koninkrijk niet binnengaan tenzij zij zich bekeren, 1 Kor. 6:9-11.

 

970.1. Vanwaar komt de andere zienswijze sedert 1970?
De Kerk veroordeelde lange tijd homo’s en lesbiennes maar onderkende onvoldoende de worsteling van velen. Van 1870 tot 1970 beschouwden vele psychiaters homoseksualiteit als scheefgroei en stoornis in de ontwikkeling; van 1970 tot 1990 als variant (= biologisch essentialisme) en daarna als gelijkwaardige uiting als die van hetero’s. 20) Homo’s zouden zich niet langer schuldig of minderwaardig behoren te voelen of schamen voor geaardheid of leefwijze maar uit de kast moeten komen voor hun identiteit. Toen uit een onderzoek bleek dat een puur biologische verklaring niet met zekerheid te vinden is, 21) gingen velen over tot een gemengd model van aanleg, ontwikkeling en ervaringen. Toen wetenschappers aantoonden dat er soms sprake is van gedeeltelijke of algehele verandering, gaf dit de homo-beweging een schok.

 

970.2. Wat deden overheden?
Menige overheid stelde homo’s gelijkwaardig met hetero’s. Die in Nederland stelde in 1992 discriminatie op grond van homoseksuele gerichtheid strafbaar; voerde in 1994 in de Algemene Wet Gelijke Behandeling en in 1998 het geregistreerd partnerschap; in 2001 stelde zij het huwelijk open voor mensen van hetzelfde geslacht. Dit is in vele landen niet het geval. Vooral islamitische overheden en landen wijzen homoseksualiteit af.

 

970.3. Is er verband tussen massale verdwazing en afgoderij?
Als wij de HEER verruilen voor afgoden, verliezen we de rechte oriëntering op de naaste en raken we verward en op drift. Sterker: de Toornende geeft ons over aan haat en verblinding, hebzucht en zinnenroes. Corrupten juichen elkaars slechtheid toe zoals in de Kanaänitische en Grieks-Romeinse cultuur; hoe liederlijker, des te aantrekkelijker, Ex. 20:5-6; Rom. 1:19-32. Het Westen nam sinds de Verlichting de Schepper zijn schepping uit handen om deze opnieuw in te richten, schijnbaar rechtvaardiger en redelijker. De verblinde communistische psychiatrie (staat) zag het geloof als ziekelijke afwijking; die mening waart nog rond in de atheïstische psychiatrie. Er zijn er ook die homoseksualiteit als biologisch verankerd en normaal verklaren, er een ideologie van maken, ja verheerlijken als een hogere staat. Velen bieden hun lichamen te koop aan en vinden extremiteiten normaal. 22) Kerk, overheid en beschaving dienen zich tegen liederlijke verwording te keren. Mensenhandelaren en schenders van Gods beeld beërven, als zij zich niet bekeren, het Koninkrijk Gods niet, 1 Kor. 6:9-20; Openb. 22:15.

 

970.4. Hoe helpen homofielen ons en wij hen uit problemen?
Van massale verdwazing hebben serieuze homofielen een hartgrondige afkeer, zowel de niet homoseksuelen onder hen als zij die dit wel zijn en homoseksuelen die niet homofiel zijn. De HEER wijst hoererij af, 1 Kor. 6; Hebr. 13:4. Ziel en lichaam zijn als zijn eigendom bestemd voor Hem. ”U weet het: uw lichaam is een tempel van de Heilige Geest die in u woont, die u van God hebt ontvangen. U bent gekocht en de prijs is betaald. Eer God dus met uw lichaam.”, 1 Kor. 6:19. Lichaam en ziel vormen een eenheid. Liefde en trouw horen bij elkaar. God roept een homofiel en ongehuwde heterofiel om Hem te behagen en zich te onthouden van seksuele contacten, 1 Kor. 7:7-10. Er zijn homofielen die een levenslange warme vriendschap onderhouden. Laten homofielen en homoseksuelen zelf in geloof en gebed hun weg zoeken aan de hand van Gods gebod, Ps. 119. Leven met de Vader is ook leven in een gave verhouding van mens tot mens in eeuwig geluk.

 

970.5. Wat leert de Rooms-Katholieke Kerk?
Deze acht homoseksuele daden in strijd met de natuurwet. Zij wijst het burgerlijk homohuwelijk af als negeren van de bijbelse veroordeling daarvan en kant zich tegen kerkelijke zegening van levensverbintenissen van homo’s. Zich ervan bewust dat niemand deze instelling uitkiest en voor velen een beproeving is, vraagt zij daarvoor respect, begrip en fijngevoeligheid. Christenen dienen, hun kruis dragend, zich te beheersen om door steun van anderen, gebed en sacramenten voortgang te boeken op weg naar de volmaaktheid. 23)

 

970.6. Wat leren Protestantse Kerken?
De United Church of Canada stelde het ambt van predikant voor homo’s open, maar menig lid en andere kerken verzetten zich heftig hiertegen. In de Anglicaanse Kerk ontstond een breuk tussen tegenstanders en voorstanders daarvan. De Protestantse Kerk in Nederland legde een vaste verbintenis kerkordelijk vast. “De kerkenraad kan – na beraad in de gemeente – besluiten dat ook andere levensverbintenissen van twee personen als een verbond van liefde en trouw voor Gods aangezicht kunnen worden gezegend.” 24) Heel wat leden hebben grote moeite het gezag te erkennen van predikanten die samenwonen met een vriend(in) en stellen dat homofiel georiënteerden zich dienen te onthouden van homoseksuele omgang in een God toegewijd leven als gesnedenen voor zijn Koninkrijk. Dat leren ook de kerken van de rechterflank.

 

Wilt u meer weten over het huwelijk en homoseksualiteit, lees dan de noten 13-24
13. Houtman stelt dat het in het zevende gebod gaat om overspel met een medeburger, die diens positie aantast en de samenleving ontwricht, omdat het bezit moet overgaan op wettige erfgenamen, Exodus III, p. 70-72. De Tora eist de doodstraf van de overspelige echtgenoot en de betrokken vrouw van de naaste, Lev. 20:10; Deut. 22:22.

 

14. A.B.F. Hoek-van Kooten e.a, De weg naar samen, 2009. Men vindt hierin bijeen onderwerpen als bijbelse huwelijksvisie; omgaan met elkaar in conflicten; rolpatronen van man en vrouw; seksualiteit, gezinsplanning en kinderloosheid; het dienen van God en starten van huwelijkscatechese. L. van Hartingsveld, Het huwelijk in het Nieuwe Testament, 1977.

 

15. In de USA met meer dan 300 miljoen inwoners werden de kosten van echtscheiding geschat niet op 112 miljoen . . . maar op 112 miljard dollar per jaar. In Engeland met ruim 60 miljoen inwoners worden deze per jaar geschat op 24 miljard pond. De maatschappelijk onkosten van echtscheiding in Nederland komen zeker boven 4 miljard. Jan Hol, politicoloog en voorzitter van Stichting Marriage Week Nederland, dringt aan op Open Centra voor huwelijksbegeleiding, ND 12-2-2010, p. 9

 

16. De arts Nizaar Makdoembaks vindt dat overheid, justitie en politie falen door het gedogen van criminele netwerken en het huidige beleid averechts werkt. Een deel van de 135 migrantenkerken in Amsterdam is betrokken bij fraude, mensenhandel en prostitutie. Naast de kerkzaal zijn ruimten voor bordelen. Menige voorganger misbruikt de gemeente als dekmantel voor criminele activiteiten, Herman Veenhof, Doninees die doen alsof, ND, 14-11-2009, p. 19. De Nationale Recherche onthulde in het rapport Schone Schijn wantoestanden in de prostitutie. De gedachte dat legalisatie en opheffing van het bordeelverbod (door paars, 1994-2004) onderscheid zou maken tussen gedwongen en vrijwillige prostitutie bleek een misvatting. Vele mensenhandelaars gaan in Amsterdam, Alkmaar en Utrecht hun gang. Deze bedrijfstak is een broeinest van zwartwerkers, witwassen, criminaliteit en uitbuiting.

 

17. In het derde kwart van de 20ste eeuw ontvoerden gastarbeiders hun kinderen van een westerse moeder naar het land van afkomst. Dit beeld veranderde. Thans zijn het bij ruim driekwart van ontvoeringen moeders, die hun kind naar een ander land brengen; in Nederland 86%, in Duitsland 82% volgens een onderzoek van de juriste Aline Nederveen aan de Unv. van Utrecht, Trouw 10 febr. 2010. Het ministerie van justitie bevestigde dit. In 2008 ontvoerden moeders 36 keer hun kinderen naar Nederland, de vader 9 keer. Vanuit Nederland namen de moeders hun kinderen 55 keer mee, de vaders 28 keer. Perdiep Ramesar tekent een ontvoering uit Frankrijk door een moeder die door de rechtbank gerechtvaardigd wordt op grond van worteling van het kind in Nederland, Kinderontvoering loont vaak, Trouw, De Verdieping, woensdag 10 febr. 2010, p. 21.

 

18. Het woord is voor het eerst gebruikt in een brief door een Hongaars-Duitse auteur Karoly Maria Kertbeny aan een Pruisische activist Karl Heinrich Ulrichs in 1868 en daarna veelvuldig gebezigd in Duitsland aan het keizerlijke hof in 1907 in verband met een spionnageschandaal, The Enc. of Christianity-2, 2001, p.587.

 

19. Sodemieter of Sodomieter komt van het latijnse Sodomita, inwoner van Sodom, Gen. 18-19, en staat volgen van Dale voor: iemand die sodomie pleegt; een laagstaand persoon; het lichaam; niets; snel als de bliksem. Sodemieteren beteken sodomie bedrijven; smijten; met een smak vallen, zich wegpakken; ertoe doen; zemelen/zeuren; vrijen/neuken. Sodemieterij komt alleen voor in een voorzetselverbinding: als de sodemieterij, dat is zeer snel. Onder sodomie wordt verstaan 1e. tegennatuurlijke bevrediging van de geslachtsdrift tussen mens en dier; 2e homoseksualiteit. Sapphist en lesbische komen beide van Sappho, de eerste bekende dichter die schrijft over liefde van vrouwen tot elkaar. Zij had haar woonplaats 25 00 jaar geleden op het Griekse eiland Lesbos. Andere namen zijn bugger, dyke, faggot, fairy, grinder, molly, queen, queer, tribade. Homo en gay raakten algemeen in gebruik.

 

20. Vgl. H.L. van der Laan, Buitenkerkelijke theorieën over homoseksualiteit, 2007.

 

Het biologisch essentialisme houdt in dat de homoseksuele oriëntatie is aangeboren vóór de puberteit; dat deze geaardheid onveranderlijk is door psychotherapie en natuurlijk en normaal is. Men stelt dan: “Het is onjuist (en beledigend voor betrokkenen) als men deze oriëntatie onnatuurlijk, abnormaal, moreel verwerpelijk, problematisch of ziekelijk noemt.”, a.w. p. 13.

 

21. Prof. Spitzer en andere onderzoekers vonden op een congres van de American Psychiatric Association dat gedeeltelijke en soms algehele verandering kan worden aangetoond, Van der Laan, a.w. p. 16.

 

22. E. Käsemann schrijft over Romeinen 1:18 v.: “The text says that God’s wrath falls as a curse from heaven on despisers of the first commandment.”Commentary on Romans, 1980, p. 42. J.P. van Bruggen stelt dat Paulus hier niet in het algemeen spreekt over homofilie als aard of aanleg, “maar dat hij zich richt op een specifieke situatie waarin men de heteroseksuele omgang ‘inruilt’ of ‘loslaat’ voor homoseksuele omgang. In het Romeinse rijk kende men dit verschijnsel evengoed als in de tegenwoordige tijd.”, Romeinen , 2006, p. 45. F. O. van Gennep betoogt dat Verlichting en Romantiek elkaar vonden “in het neo-marcionitische motief: de zoon die de Vader afzweert, het schepsel dat de Schepper de schepping uit handen neemt om nu zelf de schepping opnieuw in te richten, rechtvaardiger, redelijker.”, De terugkeer 1989, p. 482.

 

23. Katechismus Katholieke Kerk, 1995, p. 494. RKK Ecclesia in Europa, Utrecht 2004, 55-61.

 

24. Kerkorde en ordinantie van de PKN, 203, Ordinantie V, art. 4, p. 99. Er zijn ook orden voor de Zegening van andere Levensverbintenissen, Dienstboek, een proeve, deel II, Leven-zegen-gemeenschap,2004. p. 795-803.
8. Wat is de taak van bezitters en beheerders? (971)

 

971. Wat eist de HEER in het achtste gebod ‘Gij zult niet stelen?’
Eerbiedig het eigendom van anderen en onthoud hun niet waarop zij recht hebben, Ex. 20:15. De akker in Israël was inkomstenbron; iedere stam kreeg zijn erfdeel; de landeigenaar leefde van de opbrengst van het land, Joz. 13-21. “U mag uw naaste niet uitbuiten en hem in niets tekort doen. Wat een loonarbeider verdient mag u niet vasthouden tot de volgende ochtend.”, Lev. 19:13. Wee paleizenbouwers die uit zijn op eigen voordeel en arbeiders het loon niet uitbetalen, Jer. 22:13-19. De HEER komt op voor armen en verdrukten en wreekt zich op uitbuiters van paupers, Ex. 22:20-26; Deut. 19:17; Amos 2:6-8; Jak. 5:4. 25)

 

971.1. Steelt het kleinste, rijkste deel van de mensheid van de rest?
In collectieve zin wel. Rond 2010 leden een miljard van de 6.8 miljard mensen honger, ondervoeding en armoede. Om in 2050 meer dan 9 miljard te voeden moet de productie toenemen en de verwaarloosde landbouw gestimuleerd. Laten Kerken vooraanstaan in hun zorg en overheden daartoe aansporen. 26) De Rechter vraagt ons allen: ‘verzamelde u alleen schatten voor uzelf of was u niet rijk in Mij? ‘, Luc. 12:13-21.

 

971.2. Wat zijn misstanden in de economische wereld?
Bij de opleiding voor handel en bedrijfsleven is nauwelijks sprake van normen, wel van modellen; daarom dienen besturen en docenten te ijveren voor het opstellen van programma’s voor gerechtigheid om bedrog, corruptie en zelfverrijking door bonussen tegen te gaan. Topbestuurders hebben tot taak de gemeenschap te dienen; oorzaken van crises zijn eigenbelang en zelfoverschatting van bestuurders, die het kritisch zelfvermogen verliezen, als zij niet meer worden tegengesproken. Zij dienen evenals besturen gecontroleerd te worden door aandeelhouders en na vier of acht jaar af te treden. Banken mogen klanten geen lening aanbevelen waar zij zelf het meest van profiteren en die leners in moeilijkheden brengen bij tegenwind.

 

971.3 Wat is verantwoord rentmeesterschap?.
De Schepper vertrouwde zijn aarde met vruchtbaarheid, groen en dieren toe aan de mens als beheerder, Gen. 1:26-28; 9:1-4. Jezus stelde in de gelijkenis van de talenten, Mat. 25:14-30, en ponden, Luc. 19:11-27, dat wij naar onze aanleg moeten woekeren met wat God ons heeft toevertrouwd. Wie meer ontvangen heeft, heeft meer verantwoordelijkheden. De Heer vraagt ons rekenschap van het beheer en het vermenigvuldigen van de talenten van historisch erfgoed en geestesgaven, van Kerk en Koninkrijk, Oef. 38
9. Wat houdt getuigenis geven aan de waarheid in? (972)

 

972. Hoe luidt het negende gebod?
“U moet niet als een leugenachtige getuige (= ‘ed) iemand anders beschuldigen.”, Ex. 20:16; Deut. 5:20. In Israëls rechtspraak speelden oog- en oorgetuigen een belangrijke rol, ook als aanklagers. Wie kennis heeft verkregen van ongerechtigheid, mag dit niet voor zich houden.27) Tot de heiliging behoort partijdige onpartijdigheid. “Wees niet partijdig bij het rechtspreken; begunstig de arme niet en zie de rijke niet naar de ogen. Spreek rechtvaardig recht over volksgenoten. Strooi geen lasterpraat rond over elkaar en sta uw naaste niet naar het leven: Ik ben de HEER!”, Lev. 19:15-16. Steekpenningen verblinden de ogen van wijzen en geven de zaak van de rechtvaardigen geen kans, Deut. 16:18-20. Iemand kan een uitspraak vragen bij priesters, Lev. 17:8-13; alleen de hoogste Rechter doet waarheid en gerechtigheid overwinnen, Ps. 12:15.

 

972.1. Hoe is dit gebod verdiept in het Nieuwe Testament?
Jezus roept ons op in alles waarachtig te zijn en waarschuwt voor lichtvaardig oordelen, Mat. 5:33-37; 7:1-6. Hij openbaart ons dat in het geding om de waarheid Satan als leugenvader mensen opstookt tot liegen en hen in zijn greep krijgt, zelfs binnen Synagoge en Kerk, Mat. 12:22-37; 23; Joh. 8:31-59; 19; Hand. 5. Hij ontmaskert de huichelarij van ‘vrome’ leiders, Mat. 15:1-20; 23. Hij werd terechtgesteld op grond van de beschuldiging dat Hij zich Gods Zoon noemde, Joh. 19:7, en hij zichzelf tot koning had willen maken, Joh. 19:12-16. Hij stelde de apostelen aan tot zijn oor- en ooggetuigen voor de mensheid, Luc. 24:48-49; Hand. 10:34-43. Hij beoordeelt ieder naar de maatstaf van het geloof of ongeloof in dit getuigenis en het al of niet doen van goede werken, Mat. 24:14; 25.

 

972.2. Welke strekking kreeg dit gebod in de catechismussen?
“Wij moeten God vrezen en liefhebben, dat wij onze naaste niet belasteren, verraden, kwaad van hem spreken of hem een slechte naam bezorgen, maar hem verontschuldigen, voor hem opkomen en alles ten beste keren.”, Luther, Kleine Cat I, BPKN, p. 58.
”Dat ik tegen niemand vals getuigenis afleg, niemands woorden verdraai, geen kwaadspreker of lasteraar ben, niemand lichtvaardig en zonder hem te horen veroordeel of laat veroordelen; maar alle soorten leugen en bedrog als echte werken van de duivel vermijd, indien ik niet de zware toorn van God op mij wil laden.” Ook in recht en de wetenschap vraagt Hij “dat ik in rechtszaken en alle andere handelingen de waarheid liefheb, en daarvoor openlijk uitkom en voor de eer en goede naam van mijn naaste naar vermogen opkom en die verdedig.”, Heid. Cat. zondag 43.
10. Peilen en toetsen wij onze intenties goed? (973)

 

973. Hoe luidt het tiende gebod en wat is de strekking daarvan?
“U zult uw zinnen niet zetten op (lo-tachemod) het huis van uw naaste; u zult uw zinnen niet zetten op de vrouw van uw naaste; niet op zijn slaaf, zijn slavin, zijn rund of zijn ezel of niets wat hem toebehoort.”, Ex. 20:17; Deut. 5:2. Hier komen het zevende en achtste gebod terug als peiling van gezindheid en daaruit voortkomende daden.28) De HEER ziet het hart aan, 1 Sam. 16:7. Hij gebruikt Assyrië als zijn roede tegen zijn volk maar onderkent ook dat dit volken wil uitroeien, Jes. 10:5-7.
Hij doorziet doods formalisme en moordzucht. “Dit volk nadert Mij wel met de mond en eert Mij wel met de lippen maar zijn hart is ver van Mij en zijn eerbied voor Mij is niet meer dan traditie en een uit het hoofd geleerde lesje.”, Jes. 29:13; 59.

 

973.1. Hoe wordt de lijn als dieptepeiling in het NT doorgetrokken?
Jezus stootte door tot de gezindheid, Mat. 5-7. “Want uit het hart komen slechte gedachten, moord, overspel, ontucht, diefstal, valse getuigenissen en laster.”, Mat. 15:19. God kent de kwade gezindheid van de zich van Hem losmakende mensheid. “Vervuld zijn zij van allerlei ongerechtigheid, boosheid, hebzucht en slechtheid, vol nijd, bloeddorst, ruzie, bedrog en kwaadaardigheid. Roddelaars zijn het, lasteraars, haters van God, vermetel, verwaand, protserig, vindingrijk in het kwaad, ongehoorzaam aan hun ouders, onwijs, onbestendig, zonder liefde en mededogen.”, Rom. 1:29-31.

 

973.2. Hoe kwam het tiende gebod over in catechismussen?
‘Vrees God zo en heb Hem zo lief dat u niemand iets of iemand afhandig maakt. Help ieder om hem zijn bezit te laten behouden. Help hem trouw te blijven aan zijn partner en zijn arbeidsplicht te doen.’, Luther, Kleine Cat, BPKN, 89. “Dat zelfs de minste neiging of gedachte in strijd met een van Gods geboden nooit in ons hart mag opkomen, maar dat wij altijd en met ons gehele hart alle zonden verafschuwen en alle gerechtigheid liefhebben.”, Heid. Cat. zondag 44 vr. en antw/ 113, BPKN, p. 99. Onderken prikkelende begeerten en pas het liefdegebod toe, Calvijn Cat. van Genève, afd. 31, BPKN, p. 138-139,

 

Wilt u meer weten van het achtste tot het tiende gebod, raadpleeg dan de noten 25-28
25. Niet alle banken lieten zich meeslepen met de leningenhausse zoals de Triodos en ASN en RABO. De laatste deed nooit mee met de risicovolle producten en werd, toen de stofwolken van de kredietcrisis optrokken, de grootste bank. Besturen dienen bij sollicitanten te vragen naar hun normen bij de handel en wandel. De ondeelbare Tien geboden gelden ook voor de economie; als God uit het middelpunt naar de rand verdwijnt, gaat alles verschuiven.

 

26. Ontwikkelingshulp ressorteert onder: ‘gij zult niet stelen van medeaardbewoners’. Zie hierover uitvoeriger Incarnatie, verzoening, Koninkrijk van God, Dogmatiek 3B, 614-651.

 

27. Houtman beklemtoont dat getuigen in de rechtsgang een bijdragee leveren aan de bestrijding van het kwaad en behoud van de harmonie in de samenleving, Exodus III, 1996, p. 73-76. H. van Vliet stelt dat ook in het NT geldt dat twee getuigen instaan voor de waarheid, No single Testimony, 1958. Het christendom berust op ooggetuigenissen en wie deze niet aanvaardt is juridisch en religieus laakbaar, strafbaar.

 

28. Houtman pleit voor herstel van de klassieke betekenis van chamad als een proces van verlangen dat tot obsessie wordt maar geen betrekking heft op het plegen van een voor de wet strafbaar feit, Exodus III, p. 76-80. J. Douma gaat uitvoerig in op de splitsing van het tiende gebod dat bij Luther weer anders is dan bij de RKK, De tien geboden II, 125-160.

 

Wilt u zich nader verdiepen in deze stof, neem dan kennis van de volgende werken.
CDA, De verzwegen keuze van Nederland. Naar een christen-democratisch familie- en gezinsbeleid, ’s-Gravenhage 1997.

 

Chabot Boudewijn en Stella Braam, Uitweg, 2010 (Eerste handboek met informatie over methodes over een levenseinde met zelfbeschikking).

 

Douma J., Homofilie, Kampen 1984, vijfde druk.

 

Gennep F.O. van, Mensen hebben mensen nodig, Baarn 1972.

 

Idem, De terugkeer van de verloren Vader. Een theologisch essay over vaderschap en macht in cultuur en christendom, Teh Have Baarn, 1991, vijfde druk 1991.

 

Goddard A., Homosexuality and the Church of England, Cambridge; Grove 2004.

 

Hartingsveld L. van, Het huwelijk in het Nieuwe Testament, Boekencentrum 1977.

 

Hoek-van Kooten A.B.F., Van Steeg G.J. en anderen, Op weg naar Samen. Werkboek voor Bijbelse huwelijksvoorbereiding, Kok, Kampen 2009.

 

Horst Wim ter en Margriet van der Kooi, Als kinderen andere wegen gaan, 2009.

 

Houtman C. , Exodus, vertaald en verklaard door, deel III, Exodus 20-40, 1996 (715 blz.)

 

Kennedy James, Een weloverwogen dood. Euthanasie in Nederland, Amsterdam 2002.

 

Kool A. (red.), Homoseksualiteit en Kerk, Zoetermeer 1995.

 

Koschke Martin, Legal Aspects and Ethical Discussion, The Encyclopedia of Cristianity I, 1999, p. 2-4 (met bibliografie over abortus tot ongeveer 1994).

 

Kouwenhoven A., Komt, koopt, zonder geld en zonder prijs, Kok, Kampen 1998.

 

Krul Heleen, Tussen de generaties. De nieuwe grootouders, Atlas, Amsterdam 2009. (Grootouders zitten in tussen mantelzorgers van invalide ouders en babysitters van jonge kleinkinderen).

 

Laan H.L. van der, Buitenkerkelijke theorieën over homoseksualiteit. Hun invloed op de kerkelijke meningsvorming, Amsterdam 2007. (Hij stelt dat het biologisch essentialisme geen been heeft om op te staan en een schadelijke ideologie is geworden, p. 29).

 

Makdoembaks Nizaar, Slavinnen van God. Kinderhandel in Nederland, 2009.

 

The Anne-Mei, Verlossers naast God, uitg. Thoeris, Amsterdam 2009. (Vele artsen wisten niet hoe zij euthanasie moesten uitvoeren en vonden het moeilijk patiënten te helpen).

 

Vermaat Wilma, Gods gevangene, 1923, 1988. (Mevrouw Vermaat, 1873-1967, achtte homoseksuele oriëntatie een groot nadeel, maar geen zonde).

 

Wentsel B., De bevrijding, de behoudenis en het gericht, Dogmatiek deel 3B, p. 612-696, 1991.

 

Oefening: 40a | 40b | 41 | 42 | 43 | 44 | 45 | 46